ok logo

Odzyskiwanie Danych

ponad 14 lat doświadczenia

telefon

+48 22 839 69 57

Pierwsza pomoc

Jeżeli znajdujesz się w tej sekcji naszego serwisu prawdopodobnie doświadczyłeś/aś problemu z utratą dostępu do danych. Właśnie w tym momencie warto zadać sobie pytanie: na ile utracone dane są dla mnie ważne i jakie konsekwencje pociągnie za sobą utrata tych danych jeśli ich nie odzyskam? Jest to bardzo ważne w dalszym toku postępowania. Musisz podjąć decyzję czy powierzysz to zadanie znajomemu informatykowi, koledze, skorzystasz z usług specjalistów, czy też podejmiesz się tego samodzielnie. Podobnie jak medycyna, informatyka jest dosyć szerokim pojęciem. Z bolącym zębem nie udasz się do okulisty i zapewne nie zgodzisz się na operację, którą miałby wykonać internista. Proces odzyskiwania danych dosyć często jest procedurą dosyć skomplikowaną, czasochłonną i niemożliwą do wykonania bez odpowiedniego sprzętu, oprogramowania i wiedzy. Błędna diagnoza problemu, jeden błąd popełniony w procesie odzyskiwania danych, może skutkować tym, że Twoje zdjęcia, dokumenty, projekty itp. zostaną zniszczone i nie da się ich już odzyskać. Dział ten poświęcamy informacjom o typowych uszkodzeniach oraz o tym co można, a czego wręcz nie należy robić w przypadku utraty dostępu do danych.
Przede wszystkim:

Co się stało?

Jeżeli utraciłeś/aś dostęp do swoich danych, znalezienie prawidłowej odpowiedzi na to pytanie może ułatwić Ci podejęcie optymalnej decyzji co do sposobu dalszego postępowania. Od tej chwili, wszystkie podjęte przez Ciebie działania, będą miały decydujący wpływ na to czy Twoje dane zostaną uratowane, czy też zostaną definitywnie zniszczone. Zanim cokolwiek zrobisz, spróbuj ustalić przyczynę utraty dostępu do danych. Pomocnymi wskazówkami mogą być zdarzenia, które wystąpiły w relatywnie krótkim czasie przed wystąpieniem awarii lub ją poprzedzały.Ustalenie przyczyny umożliwi Ci podjęcie optymalnej decyzji: czy odzyskiwać dane we własnym zakresie czy też skorzystać z usług specjalistów.

Przypadkowe skasowanie plików lub folderów

Jeżeli usunąłeś przez przypadek dokumenty, zdjęcia lub inne pliki powinieneś natychmiast przestać korzystać ze swojego nośnika danych. Nie wolno Ci na nim dokonywać jakichkolwiek operacji zapisu. W przypadku komputerów stacjonarnych i laptopów wskazane jest wręcz ich natychmiastowe odłączenie od zasilania (bez zamykania systemu). Każda operacja zapisu nowych danych, nie ważne czy jest to dysk, karta pamięci, pendrive, może spowodować nadpisanie skasowanych danych co w rezultacie niszczy je bezpowrotnie. Nadpisanych danych nie da się odzyskać. Im więcej danych zapiszesz na dysku, tym szanse na ich odzyskanie maleją do 0%. W tego typu przypadkach można się pokusić o samodzielną próbę przywrócenia danych. To co potrzebujemy to inny komputer z zainstalowanym oprogramowaniem typu data recovery. Najbezpieczniejszym, przed przystąpienia do całego procesu było by utworzenie kopii posektorowej na innym nośniku. Teraz pozostaje nam już tylko przeskanowanie naszego dysku i zapisanie odnalezionych danych. Odzyskiwanych danych nigdy nie można zapisywać na dysku, z którego są odzyskiwane. Odzyskiwanie usuniętych plików wydaje się dość prostym procesem, ale wbrew pozorom w niektórych przypadkach jest bardzo czasochłonnym i skomplikowanym. Uzależnione jest to przede wszystkim od systemu plików, którym sformatowany był dysk (FAT, NTFS, EXT, HFS+, itp.) oraz od stopnia pofragmentowania naszych danych. Należy pamiętać, że programy działają wg zadeklarowanych algorytmów, nie zawsze są w stanie poradzić sobie z zadanym problemem. Zdarzają się przypadki gdzie jedyną drogą do odzyskania danych jest skorzystanie z edytora hexadecymalnego, ręczna separacja i składanie ciągu clustrów w plik (dosyć skuteczne przy odzyskiwaniu strumieni A/V i poczty).
To czego na pewno nie powinieneś robić – nie używaj punktu przywracania systemu, to nie przywróci skasowanych danych.

Odzyskiwanie danych po sformatowaniu dysku

Podobnie jak w przypadku usuniętych danych, odzyskiwanie realizowane jest przy użyciu odpowiedniego oprogramowania typu data recovery. Możesz samodzielnie spróbować odzyskać dane. W tego typu przypadkach należy również przestrzegać podobnych zasad tzn.:


Również w tym przypadku skuteczność i forma w jakiej dane będą mogły być odzyskane zależą od sytemu plików, którym sformatowany został nośnik. Duże znaczenie ma też sposób przeprowadzenia procesu formatowania i typ urządzenia, w którym zostało ono przeprowadzone. W większości współczesnych systemów operacyjnych pełny format zeruje cały dysk, co skutecznie uniemożliwia odzyskanie danych, nawet w specjalistycznych laboratoriach typu data recovery. Pełny format wykonują niektóre modele aparatów fotograficznych i kamer video, co skutecznie uniemożliwia odzyskanie pamiątkowych zdjęć i filmów.

Dyski HDD/SSHD

Z uwagi na swoją konstrukcję klasyczne dyski twarde HDD/SSHD mogą ulec uszkodzeniu o charakterze elektronicznym, mechanicznym, programowym (Service Area). Zdarzenia, które poprzedziły moment wystąpienia awarii mogą nam wiele wyjaśnić.

Wyładowania atmosferyczne, przepięcia, zwarcia, uszkodzenia zasilacza - tzn. wszystkie anomalie napięciowe, które wystąpiły przed awarią dają nam blisko 100% pewność, że uszkodzenie naszego dysku ma charakter elektroniczny. Uszkodzenia elektroniczne występują częściej w dyskach 3.5 cala, z uwagi na stosowanie dwóch linii zasilających 5V i 12V. W blisko 100% uszkodzenie elektroniki dysku objawia się tym, że dysk jest zupełnie „martwy”. Nie ma żadnej reakcji po podłączeniu zasilania. Niestety, o ile kilka lat temu w tego typu przypadkach wystarczyło podmienić elektronikę z innego, sprawnego, bliźniaczego dysku i zgrać dane, to we współczesnych dyskach jest to już praktycznie niemożliwe z uwagi na fakt, iż w oprogramowaniu takiego dysku zapisane są jego indywidualne parametry niezbędne do prawidłowej pracy.

Wszelkiego rodzaju uderzenia, upadki, wstrząsy, temperatura, nieodpowiedni transport itp., skutkują najczęściej uszkodzeniem mechaniki dysku. W tego typu przypadkach dosyć często dochodzi do zmiany geometrii głowic względem talerzy dysku. Może to powodować problemy z odczytem danych (dane mogą się wolno kopiować, ich kopiowanie może być przerywane z powodu błędów). W skrajnym przypadku dysk nie będzie się w ogóle detektował. Najczęstszymi objawami uszkodzenia mechanicznego są nienaturalne dźwięki jakie wydaje dysk. Może to być wyraźnie słyszalne, cykliczne stukanie pozycjonera głowic, może to być dźwięk przypominający elektroniczne „bzyczenie” lub ciche cykanie jak w starym analogowym zegarku. W tego typu przypadkach, w zasadzie niezbędna jest specjalistyczna pomoc. Trafiają do nas przypadki po samodzielnych próbach rekonstrukcji układów mechanicznych dysków, przeważnie są już one na tyle zniszczone, że uratowanie z nich jakichkolwiek danych jest niemożliwe. Kluczowym tutaj jest posiadanie niezbędnej wiedzy, doświadczenia, warunków i specjalistycznego sprzętu.

Kolejną grupą uszkodzeń są błędy w oprogramowaniu dysku (Service Area). Nie możliwe do zdiagnozowania bez odpowiednich narzędzi. Objawy związane z uszkodzeniami strefy serwisowej nie są jednoznaczne, dysk może się zachowywać jak przy uszkodzeniu mechanicznym (brak detekcji, stukanie głowic itp.), ale może też być zupełnie martwy jak przy uszkodzonej elektronice (symptom dosyć często występujący w dyskach SSHD).

Jeżeli Twój dysk jeszcze pracuje, ale działa wolno lub zgłasza błędy przy próbie kopiowania lub zapisywania plików możesz podjąć próbę zabezpieczenia zawartych na nim danych. Zaczynaj tworzenie kopii od plików, które mają dla Ciebie największe znaczenie. Jeżeli transfer danych jest bardzo niski, lub kopiowanie jest przerywane przez błędy zalecamy przerwanie procesu i skorzystanie z usług data recovery. Długotrwałe „męczenie” dysku może doprowadzić do zniszczenia dysku i danych. W najlepszym wypadku dane będą jeszcze do odzyskania, ale zwiększony nakład pracy wygeneruje wyższe koszty usługi.

Jeżeli Twój dysk z komputera lub laptopa nie detektuje się w komputerze lub laptopie nie próbuj podłączać go używając interfacu USB. Zaoszczędzisz czas i pieniądze. Dodatkowo taka konfiguracja może wprowadzić Cię w błąd, gdyż dosyć często zgłasza się sam kontroler „przejściówki” USB, a nie dysk, co powoduje kolejne wytracanie czasu na poszukiwanie oprogramowania do odzyskiwania danych, które finalnie okaże się zbędne, gdyż nie będzie pokazywało uszkodzonego dysku na liście napędów. I odwrotnie, jeśli masz uszkodzony dysk USB możesz spróbować wyjąć go z obudowy i próbować podłączyć bezpośrednio do interfacu SATA w komputerze stacjonarnym lub przez inny w 100% sprawny interface USB. Wykluczysz lub potwierdzisz w ten sposób uszkodzenie interfacu USB z obudowy. Niestety musisz być przygotowany na to, że większość współczesnych dysków przenośnych ma wbudowany interface USB na swojej elektronice i podłączenie go przez inny interface jest niemożliwe.

Dyski SSD

W przeciwieństwie do klasycznych napędów HDD, dyski SSD nie posiadają elementów mechanicznych. Dane zapisywane są w układach pamięci FLASH. Upraszczając dysk SSD zbudowany jest z układu kontrolera pamięci, który zarządza przepływem danych, i z układów pamięci FLASH, w których dane są przechowywane. Jeżeli nasz dysk przestał działać, nie jest detektowany lub detektowany jest błędnie, oznacza to, że albo układy pamięci albo kontroler nie pracują poprawnie. W tego typu przypadkach niezbędna jest ingerencja specjalistów od odzyskiwania danych.

Macierze RAID

Najczęstszym powodem utraty dostępu do danych zapisanych na macierzach dyskowych jest rozpięcie macierzy RAID. Do awarii tego typu dochodzi, gdy uszkodzeniu ulega więcej niż dozwolona ilość dysków. Odradzamy podejmowanie prób inicjowania i odbudowywania macierzy dyskowych, gdyż działania takie mogą doprowadzić do trwałego zniszczenia danych. Jeżeli jednak zdecydujesz się na tego typu działania, bezwzględnie wykonaj posektorowe kopie binarne wszystkich dysków (o ile będą one sprawne fizycznie).

Karty pamięci i PenDrive'y

Jeśli nasza pamięć nie została przypadkowo sformatowana lub dane nie zostały przypadkowo usunięte i nie mamy do nich dostępu, pierwsze co należy ustalić to czy nasz nośnik jest sprawny fizycznie. Najszybciej możemy to zrobić w oknie zarządzania dyskami, do którego wejdziemy wybierając: Panel sterowania >Systemy i zabezpieczenia>Narzędzia administracyjne>Zarządzanie komputerem>Magazyn i Zarządzanie dyskami. Jeżeli w magazynie dysków odnajdziemy naszą pamięć z poprawnie zdetektowaną pojemnością, możemy pokusić się o samodzielną próbę odzyskania danych używając dostępnych narzędzi softwerowych (w przypadku zdjęć polecamy nasze oprogramowanie dostępne na stronie www.odzyskiwanie-danych.org). Jeżeli pamięć nie występuje na liście lub zgłasza się z zerową pojemnością, oznacza to, że jest uszkodzona fizycznie. Odzyskanie danych z takiego nośnika może być możliwe, ale wymaga użycia odpowiednich narzędzi umożliwiających odczyt danych w trybie serwisowym lub bezpośrednio z układów pamięci.