ODZYSKIWANIE DANYCH - USZKODZENIA

   USZKODZENIA MECHANICZNE

Najczęstszym rodzajem uszkodzeń powodującym brak dostępu do danych są uszkodzenia mechaniczne. Dzieje się tak ponieważ większość nośników (HDD, FDD, CD, DVD, ZIP) są urządzeniami złożonymi m.in. z wysoce precyzyjnej mechaniki, która jest bardzo wrażliwa na fizyczne działania zewnętrzne. Do podstawowych czynników powodujących uszkodzenia mechaniczne należą: wstrząsy i uderzenia (szczególnie podczas pracy nośnika), zgniecenia, odkształcenia, temperatura (mikroodkształcenia termiczne prowadzące często do dekalibracji głowic lub platerów, uszkodzenia termiczne głowic) oraz wysoka wilgoć (większość dysków nie jest zamknięta hermetycznie). Do uszkodzeń mechanicznych zaliczamy także uszkodzenia zespołu napędowego (silnik, łożysko) oraz awarie powstałe w wyniku uszkodzenia elektroniki wewnętrznej (np. modułu przedwzmacniacza głowic).

Aby odzyskiwanie danych z nośnika uszkodzonego mechanicznie zakończyć powodzeniem niezbędnym jest posiadanie specjalistycznej wiedzy w zakresie jego budowy oraz struktury i sposobu funkcjonowania poszczególnych jego elementów. Ponadto, operację taką można przeprowadzić (ze skutkiem pozytywnym) tylko przy użyciu specjalnych narzędzi i w warunkach spełniających bardzo rygorystyczne normy (czystości i wilgotności). W innym przypadku, każda próba samodzielnego odzyskania danych (otwarcie dysku) skończy się niepowodzeniem - a często doprowadza do nieodwracalnego uszkodzenia nośnika z danymi.

Najczęstszymi objawami uszkodzenia mechanicznego jest charakterystyczne stukanie pozycjonera (próba rekalibracji) przy jednoczesnym braku detekcji napędu w biosie i systemie (czasami taka detekcja występuje - lecz są to rzadkie przypadki).

Po wystąpieniu w/w objawów należy niezwłocznie odłączyć nośnik. W przeciwnym wypadku może dojść do nieodwracalnego fizycznego uszkodzenia danych zawartych na nośniku.

Wśród wielu osób panuje powszechnie błędna opinia, że lekarstwem na prawie wszystkie przypadki uszkodzenia nośnika jest wymiana elektroniki zewnętrznej dysku twardego (w praktyce jest to tylko ok. 20% przypadków faktycznych uszkodzeń modułów sterujących). W konsekwencji źle dobranej elektroniki - nie dość, że nie usuwa to faktycznej przyczyny wadliwego funkcjonowania dysku - to jeszcze często skutkuje tym, iż odzyskiwanie danych staje się bardzo kosztowne bądź wręcz niemożliwe (np. wskutek nadpisania sektorów SA (service area) błędnymi danymi, wadliwe uaktywnienie się opcji masterpass, itp.).

Odzyskiwanie danych z nośników uszkodzonych mechanicznie jest (obok niektórych przypadków logicznych) procesem najbardziej skomplikowanym i kosztownym.

  USZKODZENIA LOGICZNE

Utrata danych w wypadku uszkodzeń logicznych ma miejsce wtedy gdy sam nośnik jest fizycznie sprawny (mechanicznie i elektronicznie) - natomiast nie możemy skorzystać z danych na nim zawartych. Najczęstsze przypadki to: uszkodzenie tablicy alokacji plików, uszkodzenie sektorów startowych, przypadkowe (bądź lekkomyślne) skasowanie danych, usunięcie partycji, sformatowanie nośnika, działanie wirusów itp.

Aby odzyskać dane z nośnika uszkodzonego logicznie należy posiadać stosowną wiedzę na temat struktury i organizacji logicznej nośnika. Nie wolno (!!!) używać narzędzi powodujących defragmetację bądź relokację sektorów (bardzo często przy tego typu uszkodzeniach miejsca w których znajdują się dane są widziane przez system jako wolne lub nieprzydzielone). Do takich niebezpiecznych narzędzi należy np. Disk Doctor, Scan Disk lub inne narzędzia diagnostyczne zawarte w systemie.

UWAGA !!! Po utracie dostępu do danych z przyczyn logicznych nie wolno wykonywać żadnych operacji na danym nośniku lub woluminie !!! Nawet niewinny restart lub zamknięcie systemu może spowodować nieodwracalne uszkodzenie (nadpisanie) sporej części utraconych danych.

Podstawowym zadaniem jest prawidłowe określenie przyczyny utraty dostępu do danych. Dopiero w oparciu o tą wiedzę powinniśmy podejmować decyzję co do sposobu i narzędzi jakie należy zastosować.

UWAGA !!! Odzyskiwanie danych utraconych z przyczyn logicznych jest procesem, przed którym nie przeprowadzamy bezpłatnej analizy !!! Uwarunkowane jest to brakiem możliwości stwierdzenia w jakim stanie są szukane dane zawarte na nośniku oraz tym, iż jest to proces najbardziej czasochłonny (czynnikiem determinującym jest pojemność nośnika). Dlatego też jeżeli okaże się, iż dane odzyskane nie spełniają kryteriów jakościowych bądź ilościowych możecie Państwo zrezygnować z odbioru danych uiszczając 50% wcześniej uzgodnionej kwoty.

   USZKODZENIA ELEKTRONICZNE

Utrata danych w wypadku uszkodzeń elektronicznych powstaje wskutek uszkodzenia w pierwszej kolejności modułu elektroniki zewnętrznej. Najczęstszym tego powodem są przepięcia w sieci energetycznej, wyładowania atmosferyczne, zwarcia w komputerze bądź źle funkcjonujący zasilacz. Należy w tym miejscu podkreślić, iż zasilacz jest najbardziej krytycznym elementem przy tego rodzaju uszkodzeniach. Jest on odpowiedzialny za blisko 80% przypadków tego typu awarii. Dobry zasilacz, posiadający stosowne zabezpieczenia przepięciowe nie dopuści do sytuacji w której uszkodzeniu ulegną elementy przez niego zasilane (nawet w sytuacjach w których on sam ulegnie zniszczeniu).

Najczęstszymi objawami uszkodzenia elektronicznego jest brak jakiejkolwiek reakcji nośnika po podłączeniu zasilania (blisko 90% przypadków) tzn. nośnik nie wydaje żadnych dźwięków, nie pracuje silnik itp. Częstym zjawiskiem są też widoczne zniszczenia (nadpalenia) niektórych układów umieszczonych na module elektroniki zewnętrznej, nadmierne nagrzewanie się niektórych elementów (parzą po dotknięciu) oraz charakterystyczny zapach spalenizny.

Najprostszym sposobem odzyskania danych z nośnika uszkodzonego elektronicznie jest wymiana modułu elektroniki zewnętrznej. W tym miejscu należy jednak zwrócić szczególną uwagę na dwie kwestie mające istotny wpływ na powodzenie odzyskania danych.

Pierwszą z nich jest posiadanie podstawowej wiedzy umożliwiającej poprawne wykonanie tej czynności - należy pamiętać, że istnieje kilka podstawowych parametrów (Firmware, PCB, DSP) które muszą być identyczne. Ich niezgodność uniemożliwia uruchomienie napędu i często doprowadza do poważnego uszkodzenia logicznego Service Area nośnika ( patrz uszkodzenia mechaniczne).

Drugą kwestią jest możliwość wystąpienia uszkodzeń zarówno w elektronice zewnętrznej jak i wewnątrz nośnika (występuję przy ok. 40% przypadków uszkodzeń elektronicznych). W takiej sytuacji nawet prawidłowa wymiana modułu zewnętrznego nie przyniesie oczekiwanych rezultatów - napęd w dalszym ciągu nie będzie zdolny do prawidłowego funkcjonowania. Sytuacja ta klasyfikowana jest przez nas jako uszkodzenie zarówno elektroniczne jak i mechaniczne (niezbędna jest fizyczna ingerencja wewnątrz nośnika).

Odzyskiwanie danych z nośników uszkodzonych elektronicznie jest procesem najmniej czasochłonnym i relatywnie niedrogim.